Fosforik Asit (%75-%85) | Pas Dönüştürücü ve Fertigasyon Asidi

Fosforik Asit / Ortofosforik Asit [%75 – %85 H3PO4] | Yüksek Saflıkta Çok Amaçlı Pas Dönüştürücü, Metal Fosfatlama ve Fertigasyon Asidi, modern tarımda damla sulama hatlarındaki kireç ve bikarbonat tıkanıklıklarını çözen, rizosfer (kök) bölgesi pH değerini düşürerek bitki besin alımını hızlandıran ana sıvı fosfor kaynağı olarak, metalurji ve elektrokaplama sanayisinde çelik parçalarda pası çözüp yüzeyi korozyona dayanıklı koruyucu demir fosfat tabakasına dönüştüren (rust converter / fosfatlama) yüzey işlem kimyasalı olarak, gıda ve içecek endüstrisinde asitlik düzenleyici (E338), diş hekimliğinde mine pürüzlendirme (etching) jel hammaddesi ve su şartlandırmada kireç önleyici olarak kullanılan renksiz, kokusuz, viskoz (şurup kıvamında) inorganik mineral asittir.

• Kimyasal Formül / CAS No: H3PO4 / 7664-38-2

• Konsantrasyon ve Saflık: %75.0 – %85.0 H3PO4 (Teknik, Tarımsal Fertigasyon ve Gıda Sınıfı Seçenekleri)

• Fiziksel Form: Renksiz, berrak, kokusuz, hafif yağımsı/viskoz yoğun sıvı

• Aktif Pas Dönüştürme Kabiliyeti: Kızıl pası (Fe2O3) mekanik kazımaya gerek kalmadan yüzeye tutunan, korozyon önleyici ve boya tutuculuğu yüksek siyah renkli demir(III) fosfat filmine dönüştürür.

• Damla Sulama Hatlarında Sıfır Tıkanma: Sulama suyundaki yüksek bikarbonat ve kalsiyum sertliğini parçalayarak damlatıcı labirentlerinde kireç taşı oluşumunu tamamen engeller.

• Kontrollü ve Yumuşak Asitlik: Triprotik (üç protonlu) bir asit olması sebebiyle hidroklorik ve sülfürik asit gibi aşırı agresif gaz dumanı çıkarmaz; metal yüzeylerde derin delinme ve çatlama yapmaz.

• Hava ve Nem Sızdırmaz Güvenli Ambalaj: Asit korozyonuna tam dayanıklı, gaz tahliye contalı ve kilitli endüstriyel polietilen (HDPE) bidon veya IBC tank ambalaj

Tarımsal sera ve açık alan üreticileri, metal işleme ve boya öncesi fosfatlama tesisleri, meşrubat ve gıda fabrikaları, endüstriyel temizlik imalatçıları ile su arıtma işletmeleri için endüstri standardında yüksek reaksiyon gücü sunar.

Fosforik Asit [%75 – %85 H3PO4] Hammaddesi

Fosforik asit (ortofosforik asit), inorganik fosfat kayalarının (apatit/fosforit) sülfürik asit ile reaksiyona sokulması (ıslak proses) veya elementel beyaz fosforun yüksek sıcaklık fırınlarında yakılıp hidratlanması (termal proses) yoluyla üretilen üç protonlu (triprotik) bir mineral asittir. Termal prosesle elde edilen Fosforik Asit %85, ultra düşük ağır metal, florür, klorür ve arsenik içeriği ile yüksek saflık standartlarını karşılar.

Molekül yapısındaki üç adet ayrışabilir hidrojen atomu, basamaklı bir iyonlaşma dengesi oluşturur. Bu durum fosforik asidin hidroklorik veya sülfürik asit gibi kontrolsüz bir parçalama yapmasını engeller; reaksiyon ortamında mükemmel bir pH tamponlama ve şelatlama gücü sağlar. Su ve alkollerle her oranda homojen karışır; uçucu olmaması sebebiyle açık banyolarda korozyon buharı yaymadan güvenle çalışır.

Fosforik Asit Eş Anlamlıları ve Ticari İsimleri

Ürün uluslararası standartlarda, farklı endüstriyel sektörlerde ve ticari piyasalarda aşağıdaki isimlerle bilinmektedir:

• Ortofosforik Asit (Orthophosphoric Acid)

• Fosforik Asit %85 (Phosphoric Acid 85%)

• Fosforik Asit %75 (Phosphoric Acid 75%)

• Trihidrojen Fosfat (Trihydrogen Phosphate)

• Pas Dönüştürücü Asit (Rust Converter Acid)

• Damla Sulama Asidi (Drip Irrigation Acid / Fertigation Acid)

• E338 (Gıda Katkı Maddesi Kodu)

• Fosfatlama Asidi (Phosphate Coating Acid)

Fosforik Asit Öne Çıkan Özellikler ve Avantajlar

• Boya Öncesi Mükemmel Fosfat Kaplama: Elektrostatik toz boya ve yaş boya öncesinde çelik, demir ve galvaniz parçalarda mikron kalınlığında çinko/demir fosfat dönüşüm tabakası oluşturarak boyanın metale yapışma mukavemetini (adezyon) ve korozyon direncini katlar.

• Pas Dönüştürme Gücü (Rust Converter): Çelik profillerdeki, araç şasilerindeki ve borulardaki gevşek pas temizlendikten sonra uygulandığında, kalan pası inert demir fosfata çevirerek korozyonun içten içe ilerlemesini durdurur.

• Toprak Kök Bölgesi pH Dengeleme: Kireçli ve yüksek pH’lı tarım topraklarında sulama suyunun pH’ını 5.5 – 6.5 aralığına düşürerek toprakta bağlı kalan fosfor, çinko, demir ve manganın bitki kökleri tarafından hızla emilmesini sağlar.

• Düşük Uçuculuk ve Sıfır Asit Dumanı: Hidroklorik asit gibi oda sıcaklığında agresif gaz dumanı salmaz; kapalı tesislerde personeli zehirlemez ve havalandırma kanallarını paslandırmaz.

• Gıda ve İçeceklerde Asitlik Düzenleme (E338): Kola tipi gazlı içeceklerde karakteristik keskin ve ferahlatıcı ekşi lezzeti verirken mikrobiyolojik bozulmayı önleyen stabilizatör asittir.

• Kazan ve Eşanjörlerde Kireç Çözme: Isı değiştiricilerde ve soğutma devrelerinde kalsiyum karbonat kireç taşlarını metale zarar vermeden çözer.

Fosforik Asit Teknik Özellikler

Parametre	%75 Konsantrasyon Sınıfı	%85 Konsantrasyon Sınıfı
Ürün Adı	Fosforik Asit %75	Fosforik Asit %85
Kimyasal Formül	H3PO4	H3PO4
CAS Numarası	7664-38-2	7664-38-2
EC (EINECS) No	231-633-2	231-633-2
Saflık (H3PO4 Titresi)	Min. %75.0	Min. %85.0
Fosfor Pentoaksit (P2O5 Eşdeğeri)	~%54.3	~%61.6
Molar Kütle	98.00 g/mol	98.00 g/mol
Görünüm / Yapı	Renksiz, Berrak Viskoz Sıvı	Renksiz, Berrak Şurupsu Sıvı
Yoğunluk (20°C)	~1.57 – 1.59 g/cm³	~1.685 – 1.70 g/cm³
Kaynama Noktası	~135 °C	~158 °C
Donma / Kristallenme Noktası	~ -17 °C	~ +21 °C (Kışın kristallenme eğilimi)
Viskozite (20°C)	~21 mPa·s	~43 – 50 mPa·s (Yüksek Viskoziteli)
Klorür (Cl) Safsızlığı	Maks. 10 ppm	Maks. 5 ppm
Sülfat (SO4) Safsızlığı	Maks. 50 ppm	Maks. 30 ppm
Demir (Fe) Safsızlığı	Maks. 10 ppm	Maks. 5 ppm
Ağır Metaller (Kurşun vb.)	Maks. 5 ppm	Maks. 2 ppm
Ambalaj Tipi	UN Sertifikalı Asit Dirençli HDPE Bidon / IBC Tank

Kimyasal Reaksiyon Mekanizması ve Proses Kimyası

1. Pas Dönüştürme ve Pasivasyon Reaksiyonu (Rust Conversion):

Yüzeydeki gözenekli ve ufalanan kırmızı/turuncu pas (demir(III) oksit-hidroksit), fosforik asit ile temas ettiğinde kimyasal olarak parçalanır ve yüzeyde mikrokristalin, sert ve suya dayanıklı siyah bir demir(III) fosfat filmi oluşturur:

Fe2O3 (Katı Pas) + 2H3PO4 → 2FePO4 (Yüzey Demir Fosfat Zırhı) + 3H2O

Oluşan bu çözünmeyen pasivasyon tabakası atmosferik oksijenin alt metale ulaşmasını keser ve üzerine uygulanacak astar/boya için pürüzlü mikroskopik tutunma yüzeyi sağlar.

2. Basamaklı İyonlaşma ve Tamponlama:

Üç değerlikli bir asit olup suda üç kademede ayrışır; bu sayede pH değişimlerine karşı geniş bir aralıkta tamponlama özelliği gösterir:

1. Basamak (Kuvvetli): H3PO4 + H2O ⇌ H3O+ + H2PO4- (pKa1 = 2.15)

2. Basamak (Orta): H2PO4- + H2O ⇌ H3O+ + HPO42- (pKa2 = 7.20)

3. Basamak (Zayıf): HPO42- + H2O ⇌ H3O+ + PO43- (pKa3 = 12.35)

3. Sulama Hatlarında Kireç Çözme Mekanizması:

Damla sulama sistemlerinde suyun pH’ını düşürerek çözünmeyen kalsiyum karbonatı (kireç) suda tamamen çözünür monokalsiyum fosfata dönüştürür:

CaCO3 (Kireç Tıkanıklığı) + 2H3PO4 → Ca(H2PO4)2 (Suda Çözünür) + CO2↑ + H2O

Endüstriyel Kullanım ve Uygulama Alanları

1. Modern Tarım ve Damla Sulama (Fertigasyon): Damla sulama hatlarının boru içi kireç ve biyofilm temizliğinde, alkali toprakların nötralizasyonunda ve bitkilerin doğrudan faydalandığı sıvı fosfor (P) gübrelemesinde.

2. Metal Yüzey İşlem ve Fosfatlama: Elektrostatik toz boya, kataforez ve daldırma yaş boya hatları öncesinde metal parçaların demir fosfat veya çinko fosfat ile kaplanarak korozyon direncinin artırılmasında.

3. Pas Sökücü ve Dönüştürücü Formülasyonlar: Sanayi ekipmanları, boru hatları, inşaat demirleri ve otomotiv şasilerinde pası durduran sıvı ve jel pas dönüştürücülerin imalatında.

4. Gıda ve Meşrubat Sanayii (E338): Gazlı içeceklerde tat dengesi ve koruyuculuk sağlama, rafine şeker üretiminde durultma ajanı, peynir ve maya fermentasyonunda besin tuzu olarak.

5. Diş Hekimliği ve Tıp: Kompozit dolgu öncesi diş minesinde mikroskobik pürüzlülük açan dağlama (etching) jellerinin hazırlanmasında.

6. Su ve Kazan Şartlandırma: Soğutma kulelerinde ve endüstriyel kazanlarda sert su kaynaklı kalsiyum kabuklaşmasını önleyen kireç önleyici (antiscalant) formüllerde.

7. Endüstriyel Alüminyum Parlatma: Alüminyum profillerin eloksal öncesi kimyasal parlatma banyolarında sülfürik veya nitrik asit ile kombine edilerek ayna parlaklığı vermede.

8. Deterjan ve Temizlik Kimyasalları: Pas ve kireç sökücü profesyonel banyo/fayans temizleyicilerde, süt tesislerinin CIP hatlarında süt taşı çözücü asit olarak.

Güvenlik, Depolama ve Taşıma Talimatı

• Kış Aylarında Donma/Kristallenme Uyarısı (%85 Konsantrasyon): %85’lik konsantre fosforik asidin donma noktası yaklaşık +21 °C‘dir. Kış mevsiminde 20°C’nin altında kalan depolarda sıvı ağdalaşarak beyaz buz benzeri kristal bloklar halinde donabilir. Bu durum kimyasal bir bozulma değildir; ambalaj ılık bir ortama (30°C – 40°C) alınıp ısıtıldığında ürün tekrar tamamen sıvı ve berrak hale döner.

• Aşındırıcı ve Korozif Tehlike (ADR Sınıf 8 / UN 1805): Cilde ve göze temas ettiğinde kimyasal yanıklara yol açar. Temas halinde derhal bol suyla yıkanmalıdır.

• Kişisel Koruyucu Donanım (KKD): Banyo kurulumu, aktarım ve dozajlama esnasında kimyasal koruyucu gözlük veya tam yüz siperi, aside dayanıklı kalın nitril/neopren eldiven, koruyucu asit önlüğü ve lastik iş çizmesi kullanılmalıdır.

• Uyumsuz Kimyasallar: Güçlü bazlarla (NaOH, KOH) karıştırıldığında şiddetli ekzotermik ısı açığa çıkarır. Siyanürler, sülfürler ve klorlu ağartıcılarla (çamaşır suyu) doğrudan temas ettirilmemelidir.

• Depolama Şartları: Kuru, serin (15°C – 25°C), doğrudan güneş ışığı almayan, iyi havalandırılmış, asit korozyonuna dirençli zeminlerde ve orijinal HDPE ambalajında kapağı kapalı olarak saklanmalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

1. Kış aylarında %85’lik Fosforik Asit bidonunun içinde beyaz tabaka oluşması normal midir?

Evet, tamamen normaldir. %85 konsantrasyondaki saf fosforik asit +21°C’nin altında kristallenme eğilimindedir. Ortam sıcaklığı düştüğünde bidonun dibinde veya tamamında beyaz şekerlenmiş bal benzeri katı kristaller oluşur. Ürünün saflığı bozulmaz; bidon ılık su banyosunda veya sıcak bir odada bekletilerek sıvılaştırıldığında ilk performansıyla kullanılır. Donma riski olan soğuk depolarda kristallenme noktası -17°C olan %75’lik Fosforik Asit tercih edilebilir.

2. Damla sulama sistemine Fosforik Asit nasıl uygulanır?

Fosforik asit sulama sezonu boyunca gübreleme tankından (fertigasyon) düzenli aralıklarla verilebilir. Kireç tıkanıklıklarını temizlemek için genellikle sulama suyunun son 20-30 dakikasında sisteme enjekte edilir; böylece asitli su boruların içinde bekleyerek kireci çözer. Bir sonraki sulamada çözünen kireç boru sonu kör tapalarından dışarı atılır.

3. Pas dönüştürücü olarak uygulandıktan sonra yüzey boyanabilir mi?

Evet. Fosforik asit pasla reaksiyona girdiğinde pası çözer ve yüzeyde mikro gözenekli, mat siyah renkli demir fosfat tabakası bırakır. Bu tabaka tamamen kuruduktan sonra ekstra zımpara veya kazıma gerekmeden doğrudan astar veya son kat boya uygulanabilir; boyanın metale tutunma gücü ham metale göre çok daha yüksek olur.