Mono Amonyum Fosfat MAP (%99) | Gübre ve Yangın Tozu Reaktifi

Mono Amonyum Fosfat / Amonyum Dihidrojen Fosfat [MAP / NH4H2PO4] | Yüksek Saflıkta Tam Çözünür Fertigasyon Gübresi (12-61-0), ABC Yangın Söndürme Reaktifi ve Alev Geciktirici, modern tarımda damla sulama (fertigasyon) ve yaprak uygulamalarında bitkilerin ilk gelişim ve köklenme evresinde ihtiyaç duyduğu en yüksek konsantrasyonlu suda çözünür fosfor ve amonyum azotu kaynağı (12-61-0) olarak, yangın güvenliği sektöründe A, B ve C sınıfı kuru kimyevi yangın söndürme tüplerinin (KKT) ana alev boğucu aktif maddesi olarak, tekstil ve ahşap sanayisinde halojensiz alev geciktirici (flame retardant) emprenye kimyasalı olarak, fermantasyon ve maya üretiminde mikrobiyal besin tuzu olarak kullanılan kar beyazı kristal formda inorganik tuzdur.

• Kimyasal Formül / CAS No: NH4H2PO4 / 7722-76-1

• Saflık ve Besin Değeri: Min. %98.5 – %99.0 Saflık (%12 Azot – N, %61 Fosfor Pentoaksit – P2O5)

• Fiziksel Form: Kar beyazı, kokusuz, serbest akışkan homojen kristal toz / granül

• Kalıntısız ve Hızlı Çözünürlük: Suda tortu bırakmadan %100 berrak çözünür; damla sulama memelerini, enjektörleri ve filtreleri tıkamaz.

• Hafif Asidik pH (4.0 – 4.5): Sert sularda kalsiyum ve magnezyum çökelmesini engeller; toprak pH’ını rizosfer bölgesinde düşürerek mikro elementlerin (çinko, demir, mangan) bitki tarafından alımını kolaylaştırır.

• ABC Yangın Söndürme Teknolojisi: Alevle temas ettiğinde eriyerek yanan katı yüzey üzerinde camsı polimetafosforik asit tabakası oluşturur; oksijen girişini keserek A sınıfı akkor yangınları durduran yegane kimyasal ajandır.

• Nem Bariyerli Güvenli Ambalaj: Ürünün nem çekip taşlaşmasını önleyen, polietilen iç astarlı dayanıklı kraft torba veya HDPE ambalaj

Tarımsal gübre üreticileri, sera ve açık alan tarım işletmeleri, yangın söndürme tozu imalatçıları, alev geciktirici tekstil/ahşap işletmeleri ile biyoteknoloji tesisleri için endüstri standardında yüksek kimyasal verim sunar.

Mono Amonyum Fosfat (MAP) [NH4H2PO4] Hammaddesi

Mono amonyum fosfat (amonyum dihidrojen fosfat / MAP), termal saflıktaki fosforik asit (H3PO4) çözeltisinin susuz amonyak (NH3) gazı ile 1:1 molar oranda kontrollü reaksiyona sokulması, ardından kristalize edilip kurutulmasıyla elde edilen yüksek saflıkta çift besinli bir inorganik tuzdur. Bünyesinde bitkilerin doğrudan bünyesine alabileceği ortofosfat (H2PO4-) ve amonyum (NH4+) iyonlarını bir arada bulundurur. Mono Amonyum Fosfat Kristal, minimum %98.5 saflık standardı, homojen tane dağılımı ve klor, sodyum ile ağır metallerden arındırılmış analitik kalitesi ile proseslerinizde en yüksek çözünürlüğü ve reaksiyon kararlılığını sağlar.

Suda çözündüğünde hafif asidik bir ortam (pH ~4.2) oluşturur. Bu tamponlama etkisi, kalsiyumca zengin sert sularda dahi fosfatın çözünmeyen kalsiyum fosfat bileşikleri halinde çökmesini engeller; sulama borularında kireç taşı tıkanıklıklarını minimize eder.

Mono Amonyum Fosfat Eş Anlamlıları ve Ticari İsimleri

Farklı sektörlerde, uluslararası standartlarda ve ticari literatürde aşağıdaki isimlerle tanımlanmaktadır:

• Amonyum Dihidrojen Fosfat (Ammonium Dihydrogen Phosphate / ADP)

• Monoamonyum Fosfat (Monoammonium Phosphate / MAP)

• Amonyum Bifosfat (Ammonium Biphosphate)

• Asit Amonyum Fosfat (Acid Ammonium Phosphate)

• 12-61-0 Fertigasyon Gübresi (Fully Water Soluble MAP 12-61-0)

• ABC Yangın Söndürme Tozu Aktif Maddesi (ABC Dry Chemical Powder Active Agent)

• Tekstil Alev Geciktirici Fosfat Tuzu (Flame Retardant MAP)

Mono Amonyum Fosfat Öne Çıkan Özellikler ve Avantajlar

• Maksimum Fosfor Konsantrasyonu (12-61-0): %61 P2O5 içeriği ile katı gübreler arasındaki en yoğun suda çözünür fosfor deposudur; tohum çimlenmesini, kılcal kök gelişimini ve erken dönem çiçeklenmeyi maksimize eder.

• Damla Sulama Hatlarında Sıfır Tıkanma: Yüksek çözünürlük kabiliyeti ve hafif asidik yapısı sayesinde damlatıcı labirentlerinde kireç ve tortu birikmesine izin vermez.

• Kombine Yangın Söndürme Kabiliyeti (ABC): Sıvı ve gaz yangınlarında (B ve C sınıfı) zincirleme alev reaksiyonunu kimyasal olarak kırarken, katı yangınlarda (A sınıfı ahşap, kağıt, tekstil) eriyerek camsı bir cüruf tabakası oluşturur ve korlaşmayı söndürür.

• Halojensiz Çevre Dostu Yangın Geciktirici: Ahşap, sunta, yonga levha ve pamuklu kumaşların emprenye edilmesinde zehirli brom ve klor içermeyen ekolojik bir alev geciktiricidir; yanma anında duman yoğunluğunu azaltır.

• Alkali Topraklarda Üstün Emilim: Hafif asidik karakteri kök bölgesindeki rizosfer pH’ını lokal olarak düşürür; fosforun kireçli topraklarda kilitlenmesini önler ve mikro besin elementlerinin alımını tetikler.

• Fermantasyon ve Maya Reaktifi: Şarap fermantasyonunda, endüstriyel etanol üretiminde ve fırın mayası tesislerinde mikroorganizmaların protein ve nükleik asit sentezi için gereken azot ve fosfor ihtiyacını karşılar.

Mono Amonyum Fosfat Teknik Özellikler

Parametre	Detay / Değer
Ürün Adı	Mono Amonyum Fosfat (MAP / Ammonium Dihydrogen Phosphate)
Kimyasal Formül	NH4H2PO4
CAS Numarası	7722-76-1
EC (EINECS) No	231-764-5
Saflık Derecesi	Min. %98.5 – %99.0
Toplam Azot (N – Amonyak Azotu Olarak)	Min. %12.0 – %12.2
Suda Çözünür Fosfor (P2O5 Olarak)	Min. %61.0 – %61.5
Molar Kütle	115.03 g/mol
Görünüm / Yapı	Kar Beyazı Kristal Toz / Granül
Koku	Kokusuz
Yoğunluk (20°C)	1.80 g/cm³
Dökme Yoğunluğu	0.90 – 1.05 g/cm³
Suda Çözünürlük (20°C)	~370 g / L (Ilık suda hızla çözünür)
Suda Çözünürlük (60°C)	~820 g / L
Erime / Dekompozisyon Noktası	~190 °C (Ayrışarak amonyak gazı salar)
pH (%5’lik Sulu Çözelti, 20°C)	4.0 – 4.5 (Hafif Asidik)
Klorür (Cl) Safsızlığı	Maks. %0.05
Sülfat (SO4) Safsızlığı	Maks. %0.05
Demir (Fe) Safsızlığı	Maks. 10 ppm
Suda Çözünmeyen Madde	Maks. %0.05
Nem İçeriği	Maks. %0.2
Ambalaj Tipi	Polietilen İç Astarlı Nem Korumalı Kraft Torba / Big Bag / Sızdırmaz HDPE Ambalaj

Kimyasal Reaksiyon Mekanizması ve Proses Kimyası

1. ABC Yangın Söndürme ve Termal Ayrışma Mekanizması:

Mono amonyum fosfat ateşe püskürtüldüğünde alevin ısısını hızla soğurarak endotermik olarak parçalanır. Önce fosforik asit ve yanmaz amonyak gazı salar; ısı arttıkça polimerleşerek yanan malzemenin üzerini erimiş camsı metafosforik asit zırhıyla örter:

NH4H2PO4 ──(Isı / Δ ~190°C)──→ H3PO4 (Fosforik Asit) + NH3↑ (Amonyak Gazı)

2H3PO4 ──(Isı / Δ ~215°C)──→ H4P2O7 (Pirofosforik Asit) + H2O↑

H4P2O7 ──(Isı / Δ > 300°C)──→ 2HPO3 (Camsı Polimetafosforik Asit Zırhı) + H2O↑

Oluşan bu camsı tabaka havadaki oksijenin kor halindeki odun veya kömür liflerine temasını keser; A sınıfı katı yangınların yeniden alevlenmesini (re-ignition) engeller.

2. Sulu Çözeltide Denge ve Asidik Karakter:

MAP suda tamamen çözündüğünde amonyum katyonu ve dihidrojen fosfat anyonu verir. Dihidrojen fosfat iyonunun asitlik sabiti bazlık sabitinden büyük olduğu için çözelti hafif asidik reaksiyon gösterir:

NH4H2PO4 (Katı) ──(H2O)──→ NH4+ + H2PO4-

H2PO4- + H2O ⇌ HPO42- + H3O+ (pH ~4.2)

Bu hafif asitlik, sulama sistemlerinde kalsiyum bikarbonatın parçalanarak kireç taşı yapmasını durdurur.

3. Amonyak Gazı ile Endüstriyel Sentez Reaksiyonu:

Fosforik asidin amonyakla nötralizasyonu ekzotermik bir reaksiyondur:

NH3 (Gaz) + H3PO4 (Sıvı) → NH4H2PO4 (Kristal MAP)

Endüstriyel Kullanım ve Uygulama Alanları

1. Modern Tarım ve Fertigasyon (12-61-0): Damla sulama sistemlerinde, yağmurlama hatlarında ve yaprak gübresi tanklarında bitkilerin erken vejetasyon döneminde kök sistemini güçlendiren, fide şaşırtma şokunu önleyen primer gübre olarak.

2. Yangın Güvenliği (ABC Kuru Kimyevi Toz): Taşınabilir yangın söndürme tüplerinde, otomatik yangın söndürme sistemlerinde ve itfaiye teçhizatında kullanılan çok amaçlı ABC söndürücü tozların ana aktif hammaddesi (%40 – %90 oranında) olarak.

3. Tekstil ve Ahşap Alev Geciktiriciliği: Perdelik kumaşların, askeri çadırların, tiyatro dekorlarının, ahşap yapı elemanlarının ve yanmaz kağıtların alev almazlık emprenyesinde halojensiz alev geciktirici olarak.

4. Maya ve Biyoteknoloji Sanayii: Ekmek mayası (Saccharomyces cerevisiae) kültürlerinde, alkol fermantasyonunda ve antibiyotik biyoreaktörlerinde mikroorganizmalar için zengin inorganik azot ve fosfor besini olarak.

5. Optik ve Lazer Elektroniği (ADP Kristalleri): Piezoelektrik özellikleri ve elektro-optik katsayısı yüksek olan yapay amonyum dihidrojen fosfat (ADP) monokristallerinin büyütülmesinde optik hammadde olarak.

6. Boya ve Kaplama Sanayii: Su bazlı intümesan (ısıyla şişen) yangın geciktirici boyaların formülasyonunda asit kaynağı katalizör olarak.

7. Hayvan Yemi Premiksleri: Kanatlı ve geviş getiren hayvanların rasyonlarında fosfor eksikliğini gideren mineral yem takviyesi olarak.

Güvenlik, Depolama ve Taşıma Talimatı

• Tehlikesiz Kimyasal Sınıfı: Mono amonyum fosfat tehlikeli kimyasal (ADR/RID/IMDG) sınıfında yer almaz; toksik, aşındırıcı veya parlayıcı değildir.

• Alkali Maddelerle Uyumsuzluk (Kritik Proses Kuralı): MAP kesinlikle kireç, payet kostik, potasyum hidroksit gibi kuvvetli bazlarla kuru veya sıvı halde doğrudan karıştırılmamalıdır. Temas anında bünyesindeki amonyum hızla keskin ve boğucu amonyak gazına (NH3) dönüşerek buharlaşır ve fosforun yapısı bozulur:

  NH4H2PO4 + 2NaOH → Na2HPO4 + NH3↑ + 2H2O

• Kalsiyumlu Gübrelerle Karıştırma Sırası: Konsantre stok tanklarında kalsiyum nitrat ile aynı tankta karıştırılmamalıdır; yüksek konsantrasyonda kalsiyum fosfat çökmesi yapabilir. İki ayrı tanktan (A ve B tankı) sulama suyuna enjekte edilmelidir.

• Kişisel Koruyucu Donanım (KKD): Yoğun toz oluşan dolum ve eleme sahalarında standart P1/P2 partikül filtreli toz maskesi ve koruyucu gözlük kullanılması yeterlidir.

• Depolama Şartları: Kuru, serin (15°C – 25°C), iyi havalandırılmış, doğrudan güneş ışığı ve yağmur almayan kapalı depolarda, ahşap paletler üzerinde saklanmalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

1. MAP (12-61-0) gübresi neden özellikle bitkilerin köklenme döneminde verilir?

Fosfor, bitkilerde ATP üretimi, hücresel enerji transferi ve nükleik asit sentezinin merkezindedir. Genç fidelerin kök hücrelerinin hızla bölünmesi ve toprağa tutunması için erken dönemde yüksek miktarda fosfora ihtiyaç vardır. MAP, %61 gibi rekor düzeyde suda çözünür fosfor içerdiğinden tohum ekimi ve fide dikimi sonrası verildiğinde saçak kök oluşumunu katlar.

2. ABC yangın söndürme tüplerinde MAP katı (A sınıfı) yangınları nasıl durdurur?

Sıradan sodyum bikarbonatlı (BC) tozlar katı madde yangınlarını söndüremez; çünkü yangın oksijenle temas eden kor haline geçmiş közlerin içinde devam eder. MAP ise alevin ısısıyla erir ve ahşabın/kumaşın gözeneklerine akarak yüzeyde camsı, hava geçirmez bir metafosforik asit örtüsü oluşturur. Bu örtü oksijeni közden tamamen izole ederek A sınıfı yangının yeniden parlamasını kesin olarak engeller.

3. MAP ile DAP (Diamonyum Fosfat) arasındaki temel fark nedir?

MAP (NH4H2PO4), 12-61-0 içeriğe sahiptir, hafif asidiktir (pH 4.0 – 4.5) ve damla sulama hatlarında kireç çökelmesi yapmaz. DAP [(NH4)2HPO4] ise 18-46-0 içeriğe sahiptir, alkali karakterdedir (pH 7.5 – 8.2) ve sert sularda kalsiyumla birleşerek damlatıcıları tıkama eğilimindedir. Bu nedenle damla sulama ve fertigasyonda her zaman MAP tercih edilir.