Potasyum Sodyum Tartarat | CAS: 6381-59-5

Potasyum Sodyum Tartarat Tetrahidrat [KNaC4H4O6·4H2O] / Seignette Tuzu / Rochelle Tuzu | Yüksek Saflıkta Analitik ve Endüstriyel Şelat Reaktifi, analitik kimyada Fehling B ve Biüret belirteçlerinde bakır iyonlarını kararlı tutan primer şelatlayıcı (kompleksleştirici) ajan olarak, cam ayna imalatında kimyasal gümüşleme banyolarında, galvanoteknikte siyanürsüz alkali bakır kaplama elektrolitlerinde ve piezoelektrik kristal uygulamalarında kullanılan suda yüksek çözünürlüğe sahip inorganik-organik çift tuzdur.

• Kimyasal Formül / CAS No: KNaC4H4O6·4H2O / 6381-59-5 (Susuz CAS: 304-59-6)

• Saflık Derecesi: Min. %99.0 (Analitik ACS / Teknik / Gıda E337 Sınıfı)

• Fiziksel Form: Renksiz, şeffaf monoklinik kristaller veya beyaz kristal toz

• Üstün Şelatlama Gücü: Kuvvetli alkali ortamlarda dahi bakır (Cu2+), demir (Fe3+) ve alüminyum gibi çok değerlikli metal iyonlarını çözünür şelat kompleksleri halinde tutarak hidroksit çökeltisi oluşturmalarını engeller.

• Mükemmel Çözünme Kinetiği: Suda tortu bırakmadan hızla çözünür, optik analizlerde ve spektrofotometrik kör okumalarında netlik sağlar.

• Nem Korumalı Ambalaj: Kristal yapısındaki 4 mol suyun dengesini koruyan ve topaklanmayı önleyen sızdırmaz, kilitli polimer (HDPE) ambalaj

Laboratuvar analiz birimleri, cam ve ayna üreticileri, galvanoteknik kaplama atölyeleri, biyoteknoloji tesisleri ve gıda/ilaç formülatörleri için yüksek stabilite ve analitik tekrarlanabilirlik sunar.

Potasyum Sodyum Tartarat Tetrahidrat [KNaC4H4O6·4H2O] Hammaddesi

Potasyum sodyum tartarat tetrahidrat (Rochelle tuzu / Seignette tuzu), tartarik asidin potasyum ve sodyum katyonları ile oluşturduğu çift tuzdur. Klasik analitik kimyanın ve modern elektrokimyasal banyoların en temel şelatlama (metal tutucu) reaktiflerinden biridir. Sulu çözeltilerde serbest tartarat anyonları (C4H4O62-), geçiş metali katyonları ile çok dişli (multidentate) halkalı kararlı şelat kompleksleri kurar. Potasyum Sodyum Tartarat Kristal, minimum %99.0 saflık standardı, homojen partikül boyutu ve son derece düşük ağır metal/klorür safsızlık limitleri ile proseslerinizde en yüksek kimyasal kararlılığı sağlamak üzere üretilmiştir.

Özellikle alkali pH aralıklarında metal katyonlarının suda çözünmeyen hidroksitler halinde çökmesini engellemesi, onu indirgeyici şeker tayininde (Fehling testi), protein miktar analizinde (Biüret yöntemi) ve akımsız metal biriktirme proseslerinde vazgeçilmez kılar.

Potasyum Sodyum Tartarat Öne Çıkan Özellikler ve Avantajlar

• Kusursuz Fehling B Reaktifi Performansı: Fehling A’dan gelen Cu2+ iyonlarını kuvvetli bazik ortamda çözünür koyu mavi tartarat kompleksi halinde hapseder; analiz esnasında erken bakır hidroksit çökmesini önler.

• Ayna Gümüşleme Sürecinde Homojen Film: Cam üzerine püskürtme veya daldırma ile yapılan kimyasal ayna gümüşleme banyolarında gümüşün cam yüzeyine mikro düzeyde pürüzsüz, lekesiz ve parlak bir ayna tabakası olarak çökmesini koordine eder.

• Siyanürsüz Çevre Dostu Bakır Kaplama: Toksik siyanür banyolarına alternatif olarak geliştirilen alkali Rochelle bakır kaplama elektrolitlerinde bakır iyonlarını çözeltide tutarak anot pasivasyonunu önler ve katotta homojen birikim sağlar.

• Yüksek Çözünürlük Kapasitesi: Oda sıcaklığındaki 1 litre suda 600 gramın üzerinde tortusuz çözünerek derişik stok reaktif solüsyonları hazırlama kolaylığı sunar.

• Biyokimyasal Reaktif Uyumluluğu: Spektrofotometrik protein analizlerinde (Biüret reaktifi) reaktif stabilitesini aylarca korur.

• Bariyerli Özel Ambalaj: Kristal yapısındaki su dengesini dış atmosferik etkenlerden koruyan, hava ve nem sızdırmaz endüstriyel kilitli ambalajlarda sevk edilir.

Potasyum Sodyum Tartarat Teknik Özellikler

Parametre	Detay / Değer
Ürün Adı	Potasyum Sodyum Tartarat Tetrahidrat (Potassium Sodium Tartrate Tetrahydrate)
Kimyasal Formül	KNaC4H4O6·4H2O
CAS Numarası	6381-59-5 (Susuz CAS: 304-59-6)
EC (EINECS) No	206-156-8
Saflık Derecesi	Min. %99.0 (Analitik / ACS Sınıfı)
Molar Kütle	282.22 g/mol (Susuz: 210.16 g/mol)
Görünüm / Yapı	Renksiz Prizmatik Kristaller veya Beyaz Toz
Yoğunluk	1.79 g/cm³
Suda Çözünürlük	~630 g / L (20°C’de, çok yüksek)
Erime / Kristal Suyu Kaybı	70°C – 80°C’de kristal suyunu kaybeder; 140°C üzerinde ayrışır
pH (%5’lik Sulu Çözelti)	6.5 – 8.5 (20°C, Nötre Yakın)
Klorür (Cl) Safsızlığı	Maks. %0.005
Sülfat (SO4) Safsızlığı	Maks. %0.005
Ambalaj Tipi	Nem Bariyerli Sızdırmaz Kilitli HDPE Ambalaj

Kimyasal Reaksiyon Mekanizması ve Analitik İşlev

1. Fehling B Çözeltisinde Bakır Şelatlama Mekanizması:

Bakır(II) sülfat (Fehling A), kuvvetli alkali sodyum hidroksit ile temas ettiğinde normalde mavi Cu(OH)2 çökeleği verir. Ancak ortama potasyum sodyum tartarat (Fehling B) eklendiğinde, tartarat iyonları bakırla çözünür, koyu lacivert renkli bis(tartarato)kuprat(II) kompleksini oluşturur:

Cu2+ + 2C4H4O62- + 2OH- ⇌ [Cu(C4H4O6)2]4- (Koyu Mavi Çözelti) + 2H2O

Bu çözeltiye glikoz gibi indirgeyici bir aldoz şeker eklenip ısıtıldığında, kompleks içindeki bakır(II) indirgenerek karakteristik tuğla kırmızısı bakır(I) oksit çökeleğini meydana getirir:

[Cu(C4H4O6)2]4- + R-CHO (Glikoz) + 2OH- ──(Isı / Δ)──→ Cu2O↓ (Kırmızı Çökelek) + R-COOH + 2C4H4O62- + H2O

2. Ayna Gümüşleme Banyosundaki Rolü:

Gümüş nitrat ve amonyak ile hazırlanan Tollens çözeltisinde indirgeme hızını regüle eder; gümüş atomlarının çözelti içerisinde topaklanmasını engelleyerek cam yüzeyi üzerinde mikronize parlak bir ayna filmi halinde kristallenmesini sağlar.

Endüstriyel Kullanım ve Uygulama Alanları

1. Analitik ve Biyokimya Laboratuvarları: İdrar, kan, gıda ve şeker şuruplarında indirgeyici şeker tayini için Fehling testinde (Fehling B bileşeni) ve protein miktar tayini için Biüret reaktifinde.

2. Cam ve Ayna İmalatı: Düz cam, termos iç yüzeyi ve dekoratif camların arkasına kimyasal yöntemle gümüş kaplama (aynalama) banyolarında tamponlayıcı ve redüksiyon düzenleyici olarak.

3. Elektrokaplama ve Galvanoteknik: Siyanürsüz pirinç ve bakır kaplama (Rochelle banyoları) proseslerinde serbest bakır aktivitesini kontrol eden kompleksleştirici tuz olarak.

4. Elektronik ve Akustik Sanayii: Tarihsel olarak yüksek piezoelektrik katsayısı nedeniyle kristal gramofon pikapları, kristal mikrofonlar ve ultrasonik ileticilerin imalatında.

5. Gıda ve İçecek Katkısı (E337): Peynir eritmelerinde emülsifiye edici tuz, kabartma tozlarında asitlik düzenleyici ve jölelerde stabilizatör olarak.

6. İlaç ve Tıbbi Uygulamalar: Müshil etkili tuz karışımlarında (Seidlitz tozları) ozmotik laksatif bileşen olarak.

7. Metal Temizleme ve Dağlama: Alüminyum ve demir dışı metallerin alkali yüzey temizleme ve kireç çözme banyolarında metal bağlayıcı olarak.

Güvenlik, Depolama ve Taşıma Talimatı

• Depolama Şartları: Kuru, doğrudan güneş ışığından uzak, serin (15°C – 25°C) ve iyi havalandırılan kapalı depolarda muhafaza edilmelidir.

• Nem ve Çözünme Koruması: Kristaller havadaki nem değişimlerine karşı hassastır. Yüksek nemde yüzeyi yapışkanlaşabilir veya aşırı kuru sıcak havada kristal suyunu kaybedebilir. Ambalaj kapağı her kullanımdan hemen sonra hava almayacak şekilde kapatılmalıdır.

• Kişisel Koruyucu Donanım (KKD): Toksik olmayan bir tuz olmasına rağmen toz halindeki kimyasalların genel çalışma standartları gereği partikül toz maskesi, kimyasal koruyucu gözlük ve standart iş eldiveni kullanılmalıdır.

• Uyumsuz Kimyasallar: Güçlü mineral asitler (tartarik asidin çökmesine neden olur) ve kuvvetli oksitleyici kimyasallardan ayrı depolanmalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

1. Fehling B çözeltisi Potasyum Sodyum Tartarat ile nasıl hazırlanır?

Standart Fehling B çözeltisi için 346 gram Potasyum Sodyum Tartarat Tetrahidrat ve 100 gram Sodyum Hidroksit (NaOH) yaklaşık 800 mL distile suda çözülür ve ardından hacim saf su ile 1000 mL’ye tamamlanır. Hazırlanan çözelti renksiz ve tamamen berrak olmalıdır.

2. Rochelle Bakır Kaplama banyosunda bu tuzun görevi nedir?

Rochelle tuzu banyoda bakır iyonlarıyla kompleks oluşturarak katotta aşırı hızlı ve kontrolsüz metal çökmesini engeller. Bu sayede kaplanan parçanın girintili-çıkıntılı köşelerinde dahi eşit kalınlıkta, yanma yapmayan ve korozyona dayanıklı yarı parlak bir astar bakır tabakası elde edilir.

3. Rochelle Tuzu piezoelektrik olarak nasıl çalışır?

Potasyum Sodyum Tartarat, mekanik basınca maruz kaldığında yüzeyinde elektriksel voltaj üreten (veya tersine elektrik uygulandığında şekil değiştiren) ilk keşfedilen ferroelektrik ve piezoelektrik malzemelerden biridir. Çok yüksek hassasiyet gösterdiği için erken dönem akustik cihazlarda kristal algılayıcı olarak yaygın kullanılmıştır.